Nederlandse bedrijven die hun productieproces vernieuwen, verliezen een belastingvoordeel dat dit soort innovaties nu nog oplevert.

Vernieuwing in productietechnologie valt op dit moment onder de zogeheten innovatiebox, zodat hiermee behaalde winst lager wordt belast. Dit voordeel verdwijnt, omdat Nederland de internationale richtlijn volgt die stelt dat alleen octrooien of soortgelijke rechten tot lagere winstbelasting mogen leiden, met een uitzondering voor kleinere bedrijven.

Belastingadviseurs zeggen dat vooral de maak- en de voedingsindustrie worden geraakt door beperking van de innovatiebox. Een fors deel van het belastingvoordeel uit de innovatiebox ontvangen industriebedrijven voor verbeteringen in hun productietechnologie. Hoeveel geld zij precies gaan mislopen is nog niet bekend. In 2012 genoten ondernemingen € 852 mln aan belastingvoordeel dankzij de innovatiebox.

Het is de tweede keer in korte tijd dat fiscalisten signaleren dat het fiscale vestigingsklimaat onbedoeld verslechtert door neveneffecten van de internationale aanpak van belastingontwijking. Vorige week waarschuwden zij dat bedrijven minder vaak grensoverschrijdende afspraken met de fiscus zullen maken, omdat deze overeenkomsten uitgewisseld gaan worden met andere Europese belastingdiensten. Volgens de regels die de belangrijkste industrielanden, verenigd in de G20 en de Oeso, vorige week hebben gepresenteerd, moeten bedrijven octrooien of vergelijkbare
rechten hebben om in aanmerking te komen voor een lagere winstbelasting via een octrooi- of innovatiebox. Bedrijven vragen echter zelden octrooi aan voor verbeteringen in productieprocessen. Concurrenten zouden hiermee hun voordeel kunnen doen, terwijl schending van deze octrooien moeilijk te bewijzen valt.

Op dit moment komen Nederlandse bedrijven in aanmerking voor de innovatiebox als zij gebruikmaken van de verlaagde loonheffing voor speur- en ontwikkelingswerk, volgens de Wet bevordering speur- en ontwikkelingswerk. De zogeheten S&O-verklaring vervalt echter als toegangsticket voor de innovatiebox. Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën wil de innovatiebox per 1 januari 2017 aanpassen. Nederland heeft voor de octrooibox een uitzondering binnengesleept voor het midden- en kleinbedrijf. Ondernemingen met een groepsomzet tot maximaal € 50 mln wereldwijd en nationaal € 7,5 mln behouden toegang tot de box zonder een octrooi of een soortgelijk recht. De innovatiebox is minder beperkt dan in de oorspronkelijke voorstellen, stelt Wiebes.

Hoe de nieuwe regels uitpakken voor productie-innovatie moet volgens hem nog blijken. Fiscalisten spreken met klanten over de gevolgen van de veranderingen in de innovatiebox. ‘Vooral voor de maakindustrie komt een substantieel deel van het voordeel uit de innovatiebox voor rekening van verbeteringen in de productiemethoden’,